دوره رایگان پرامپت‌نویسی
۵ درس فشرده — همین صفحه، همین حالا

درس ۱ — پرامپت پنج جزء دارد، نه یک جمله

فرق کسی که از هوش مصنوعی نتیجه می‌گیرد با کسی که «فقط چت می‌کند» در همین درس اول است. پرامپت حرفه‌ای پنج جزء دارد:

• نقش (Role): مدل چه کسی باشد؟ «تو یک کارشناس فروش باتجربه هستی…»
• زمینه (Context): شرایط چیست؟ «برای فروشگاه اینستاگرامی لباس زنانه با مخاطب ۲۰ تا ۳۵ سال…»
• وظیفه (Task): دقیقاً چه کاری؟ «سه کپشن برای پست معرفی محصول جدید بنویس»
• فرمت خروجی: چه شکلی تحویل بدهد؟ «هر کپشن حداکثر ۶۰ کلمه، با یک سوال در پایان»
• محدودیت: چه چیزی نباشد؟ «بدون کلمات انگلیسی و بدون اغراق»

همین الان امتحان کن: آخرین پرامپتی که نوشتی را بردار و این پنج جزء را به آن اضافه کن — تفاوت خروجی را خودت ببین. شرح کامل این چارچوب با ده‌ها مثال در راهنمای جامع مهندسی پرامپت آمده است.

درس ۲ — اول نقش بده، بعد سوال بپرس

مدل زبانی مثل بازیگری است که هر نقشی را بلد است ولی تا نگویی، نمی‌داند الان کدام را بازی کند. جمله‌ی اولِ پرامپتت را همیشه به نقش اختصاص بده:

تو یک ویراستار حرفه‌ای فارسی هستی که ۱۰ سال تجربه‌ی ویرایش
متن‌های تجاری دارد. لحن رسمی اما گرم را ترجیح می‌دهی و با
اصول نیم‌فاصله و نشانه‌گذاری فارسی کاملاً آشنایی.

چرا جواب می‌دهد؟ چون نقش، هزاران تصمیم کوچک (لحن، عمق، واژگان، ساختار) را یک‌جا تنظیم می‌کند — تصمیم‌هایی که وگرنه مدل برایت حدس می‌زد. نقش‌های دقیق‌تر خروجی دقیق‌تر می‌دهند: «متخصص تغذیه‌ی ورزشی» بهتر از «متخصص تغذیه»، و آن بهتر از «دکتر». تکنیک‌های پیشرفته‌ی این درس در Persona Prompting.

درس ۳ — مثال بده تا الگو دستش بیاید

اسم فنی‌اش Few-shot است، منطقش ساده: به‌جای توصیفِ چیزی که می‌خواهی، یکی-دو نمونه نشانش بده. مدل از الگو بهتر یاد می‌گیرد تا از توضیح:

برای محصولات فروشگاه، توضیح کوتاه بنویس. دو نمونه از سبکی که می‌خواهم:

محصول: ماگ سرامیکی → «صبح‌هایت را با یک ماگ که دستساز بودنش
را حس می‌کنی شروع کن.»
محصول: دفترچه چرمی → «برای فکرهایی که ارزش کاغذ خوب را دارند.»

حالا برای این بنویس:
محصول: شمع سویا با رایحه‌ی چوب صندل

دو مثال معمولاً کافی است؛ بیشتر از پنج‌تا به‌ندرت بهتر می‌شود. کِی مثال بدهیم و کِی نه؟ جوابش در مقایسه‌ی Zero-shot و Few-shot.

درس ۴ — وادارش کن قدم‌به‌قدم فکر کند

برای هر کاری که «محاسبه» یا «تصمیم» دارد — قیمت‌گذاری، مقایسه، تحلیل، ریاضی — این یک جمله را به آخر پرامپت اضافه کن:

قدم‌به‌قدم فکر کن: اول عوامل را فهرست کن، بعد هر کدام را
جدا تحلیل کن، و در آخر نتیجه‌ی نهایی را با دلیل بده.

این تکنیک (Chain-of-Thought) دقت مدل را در کارهای استدلالی به‌طور محسوس بالا می‌برد، چون پرش‌های ذهنی — جایی که مدل‌ها بیشترین اشتباه را می‌کنند — حذف می‌شود. البته برای کارهای ساده لازمش نداری؛ فقط طولانی‌ترش می‌کند. جزئیات و نمونه‌های واقعی: راهنمای Chain-of-Thought.

درس ۵ — این ۵ خطا را نکن

از بین ۱۵ اشتباه رایج، این پنج‌تا بیشترین خسارت را می‌زنند:

این مینی‌دوره کجا تمام می‌شود و دوره‌ی کامل کجا شروع؟

صادقانه بگوییم: این پنج درس «سواد پایه» است — همان چیزی که هر کس باید مجانی یاد بگیرد. چیزی که رایگان نمی‌شود داد، تمرینِ هدایت‌شده و عمق است:

حساب سرانگشتی: دوره‌ی کامل ۵۸ جلسه است — یعنی هر جلسه از یک ساعت مشاوره‌ی تخصصی ارزان‌تر درمی‌آید، و برخلاف مشاوره، برای همیشه مال خودت می‌ماند.